Verslag van het Data Space Symposium 10 en 11 februari 2026 in Madrid

Met het realiseren van een Basis Data Infrastructuur (BDI), realiseren we in Nederland een logistiek ecosysteem waarbinnen deelnemers onderling op een gestandaardiseerde wijze data kunnen delen. Binnen Europa wordt in veel landen ook aan dergelijke initiatieven gewerkt. Deze samenwerkingsverbanden om data te delen worden “Data Spaces” genoemd. Het inrichten van deze Data Spaces, die tenslotte zo veel mogelijk ook met elkaar data kunnen delen, wordt door veel (Europese) overheden, onderzoeksinstituten (als TNO) en bedrijven ondersteund. Elk jaar wordt een Europees “Data Space Symposium” (DSS) georganiseerd waar al deze partijen samen komen om de stand van zaken te bespreken. Op 10 en 11 februari 2026 werd dit symposium in Madrid gehouden in aanwezigheid van meer dan 1000 deelnemers.

In de afgelopen jaren is steeds meer ervaring opgedaan met het inrichten van Data Spaces. De Europese Commissie heeft met de Europese Data Strategy de strategische contouren van deze nieuwe manier van waarde-creatie geschetst. In de eerste pilots in verschillende landen zijn belangrijke vragen langsgekomen, onder andere over governance (welke afspraken maken we onderling rond de standaarden die we gebruiken?) en het businessmodel (hoe gaan we geld verdienen?). Belangrijke initiatieven in andere landen van Europa (vergelijkbaar met de inrichting van de BDI), zijn Catena-X (Duitsland, de automotive industrie) en EONA-X (Frankrijk, het mobiliteitsdomein).

Tijdens het DSS werd in presentaties voortgebouwd op deze ervaringen en werden een aantal belangrijke thema’s besproken:

1. De Europese commissie blijft zich actief inzetten voor het tot stand komen van Data Spaces. Op het logistieke gebied betekent dat het realiseren van een European Mobility Data Space. In deze Data Space moeten Europese (logistieke) partijen op langere termijn onderling op een efficiënte en veilige manier data kunnen delen. Toepassingen van betere zichtbaarheid in de logistieke keten en een uniforme toepassing van de komende eFTI verordening komen dan binnen handbereik.
2. Natuurlijk werd ook gesproken over de toepassing van Artifical Intelligence (AI). Als binnen data spaces gebruikers onderling efficiënt data kunnen delen, is dat een prachtige basis voor het toepassen van AI in logistieke processen. Denk bijvoorbeeld aan de mogelijkheid om met verschillende scenario’s te werken op basis van inzicht in de logistieke keten. AI staat nog in de kinderschoenen, desalniettemin zullen er op Europees niveau in de komende jaren veel (Europese) initiatieven ontstaan om de toepassing in Data Spaces te toetsen.
3. Ook het Midden- en Kleinbedrijf zal toegang moeten krijgen tot de infrastructuur van Data Spaces. Op het symposium werd veel aandacht besteed aan dit thema. Een aantal Europese commerciële partijen (IT-infrastructuur partijen die voor een deel afkomstig zijn uit de telecombranche) is een gezamenlijk initiatief gestart om een laagdrempelige standaard te ontwerpen, zodat de toegang tot een Data Space zo makkelijk mogelijk gaat verlopen.

In algemene zin gaf de agenda van het Data Space Symposium een weerslag van steeds verdere ontwikkeling van het concept van “veilig onderling data delen”. In het afgelopen jaar is daar meer aandacht voor AI-toepassingen (vanzelfsprekend) en ook meer betrokkenheid van (grotere) commerciële partijen zichtbaar. Met de inrichting van de BDI en het opzetten van goed functionerende “living labs” in Nederland, spelen we daarmee een actieve rol in deze nieuwe wereld van waarde creatie door onderling samen te werken en data te delen.

_{Auteur: Jon Kuiper}